کشت قارچ شی تاکه در کیسه های پلاستیکی

کشت قارچ شی تاکه

اخیرا تکنیک های کشت لنتینوس در کیسه های پلاستیک استریلیزه شده به صورت گسترده ای در حال توسعه است.

کیسه های پلاستیکی در مقایسه با تنه های جنگلی 3 مزیت دارد:

1. بستر کشت در روش کیسه های پلاستیکی ؛ مواد زائد کشاورزی چون خاک اره ، تفاله نیشکر ، تفاله چغندرقند ، پوست تخم پنبه ، پوست بادام زمینی و چوب ذرت است ، که در همه جا به وفور یافت می شود.
2. زمان تولید در این روش کوتاه تر است و راندمان تولید بیشتر. به این ترتیب که کل دوره برداشت 8 ماه است و از هر 100 کیلوگرم خاک اره 80 کیلوگرم قارچ لنتینوس برداشت می شود.
3. روش کار آسان تر است. اما باید بگویم کیفیت قارچ در تنه نسبت به کیسه بهتر است.

مقایسه کشت قارچ شی تاکه در کیسه پلاستیکی و تنه درخت

معیار مقایسه	کشت در کیسه پلاستیکی استریل	کشت روی تنه درخت
نوع بستر کشت	مواد زائد کشاورزی مانند خاک‌اره، تفاله نیشکر، تفاله چغندر قند، پوست تخم پنبه، پوست بادام زمینی و چوب ذرت	تنه درختان جنگلی
دسترسی به مواد اولیه	در بسیاری از مناطق به‌وفور در دسترس است	نیاز به تهیه تنه مناسب از جنگل
مدت زمان تولید	کوتاه‌تر؛ کل دوره برداشت حدود ۸ ماه	معمولاً طولانی‌تر
میزان تولید	حدود ۸۰ کیلوگرم قارچ از هر ۱۰۰ کیلوگرم خاک‌اره	معمولاً عملکرد کمتر
سختی کار	روش کار ساده‌تر و قابل کنترل‌تر	مدیریت دشوارتر

نوع کیسه:

کیسه ها باید از جنس پروپیلن مقاوم به حرارت باشد تا بتواند دمای 121 درجه سانتی گراد اتوکلاو را تحمل کند. در اتوکلاو کیسه ها در این دما تحت فشار طی حدودا 30 دقیقه استریل می شوند.

در اندازه 30×15 سانتی متر حدودا 2 کیلوگرم بستر خاک اره جای می گیرد.

ماده بستر:

ماده اصلی بستر کشت لنتینوس ادودز، خاک اره است. اما می توان از سایر منابع حاوی سلولز، همی سلولز یا لیگنین نیز استفاده کرد مثل تفاله چای، پوست بادام زمینی یا چوب ذرت. خاک اره درختان سخت چوب مثل بلوط، افرا و بتولا نتیجه بهتری حاصل می کنند. PH این گونه ها معمولا 3/5 الی 4 است و مقدار رطوبت نیز باید 45 الی 50 درصد باشد.

فرمول های بستر کشت در مناطق مختلف، بسیار متنوع است و هر منطقه ای مکمل های خاصی را با درصدی مشخص به بستر اضافه می کنند. در یک روش سبوس برنج 4-3%، سبوس گندم 1% و آهک 1% با هم مخلوط و به بستر افزوده می گردد.

زمانیکه خاک مرطوب است ، مکمل ها به بستر افزوده می شود. رطوبت بستر در این زمان حدود 65% است. نسبت CLN نیز در زمان تلقیح بایستی 25 باشد.

اتوکلاو کردن:

مخلوط آماده شده درون کیسه ها قرار می گیرد و درب آنها پنبه گذاری می شود. در این روش قارچ ها مشابه قارچ دکمه ای فقط از سطح برداشت می شود. اما اگر درب کیسه ها بسته شود و به جای آن سوراخ هایی در طول کیسه زده شود ، قارچ ها از اطراف مشابه قارچ صدفی بیرون می آیند.
کیسه ها درون اتوکلاو چیده می شود. در دمای 121 درجه به مدت 30 تا 60 دقیقه عمل استریل کردن انجام می گردد.

بذر زنی:

پس از سرد شدن کیسه ها ، عملیات تلقیح بذر در اتاقی کاملا تمیز انجام می شود. معمولا 10 گرم اسپان خاک اره برای 1 تا 2 کیلوگرم بستر استفاده می شود، اما می توان بذر بیشتری نیز به بستر اضافه کرد.
پس از اتمام کار، کیسه های بذر زده شده را به اتاق تمیز تاریک منتقل می کنند . دمای این اتاق بین 20 تا 25 درجه سانتیگراد تنظیم می شود. مدت زمان ریشه دوانی بین 25 تا 30 روز طول می کشد. در طول این مدت کیسه ها 75 تا 150 گرم کاهش وزن دارند که به دلیل کاهش رطوبت بستر است.

رشد سیلیوم:

تقریبا 1 تا 4 ماه طول می کشد تا سیلیوم تمام بستر را دربرگیرد. در اواخر اسپان ران باید نور را وارد سالن کنیم. شدت نور 400 الی 500 لوکس نور برای پین زایی کافی است.

تمام نژاد ها در 25 درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارند.

زمانیکه تمام کیسه را سیلیوم دربرگرفت به تدریج گره های کوچکی تشکیل می شود. این برجستگی ها پریموردیای بارده می باشند. در این مرحله درب کیسه باز می شود و یا شکاف هایی در طول بستر ایجاد می شود. با این عمل غلظت CO2 داخل کاهش می یابد که خود سبب ایجاد پین هد می گردد و با بزرگ شدن پین هدها قارچ به وجود می آید.

زمانیکه هوا وارد کیسه می گردد مواد رنگی بیشتری در سیلیوم تشکیل می شود و سیلیوم به رنگ قهوه ای مایل به قرمز در می آید.
رطوبت محیط در این جا باید 78 الی 80 درصد باشد.

قارچ دهی:
در پروسه تولید قارچ دکمه ای و صدفی مرحله شوک دهی وجود دارد. در اینجا نیز با واژگون کردن کیسه های بستر به مدت 2 تا 3 روز عمل شوک دهی انجام می شود، سپس کیسه ها دوباره به جای خود باز گردانده می شوند. طی 3 الی 4 روز آینده قارچ ها بیرون آمده و نهایتا ظرف یک هفته کاملا قابل برداشت هستند.

دو روش دیگر نیز برای شوک دهی وجود دارد:

1. شناور کردن کیسه ها در آب
2. کاهش دمای محیط به 16 الی 18 درجه یا حتی 10 درجه

برداشت قارچ:

قارچ با ساقه هایش برداشت می شود به نحوی که صدمه ای به بستر وارد نشود. بهتر است اول کلاهک برداشت شود و در پایان فلش ساقه ها جمع آوری شوند.

اولین فلش حدودا 7 روز طول می کشد. پس از 3 روز ، یک آبپاشی سبک روی بستر انجام می شود. کیسه ها را به مدت 2 هفته و روزی 2 بار آبپاشی می کنیم تا فلش دوم ظاهر شود.

قارچ شی تاکه بوی زیادی دارد و عطر آن تمام محیط را فرا می گیرد. قارچ قهوه ای رنگ با شیارهای سفید ظاهر زیبایی را ایجاد می کند. این قارچ به صورت تازه و خشک در دنیا مصرف می شود.

مراجع:
Mushroom Cultivation
تکنولوژی پرورش و کشت قارچ لنتینوس

نویسنده: ام هانی رمضانی، کارشناس میکروبیولوژی

سوالات متداول