از مهمترین مشخصات بذر قارچ مرغوب این است که کاملاً سفید رنگ بوده و هنگام فشار دادن کیسه از روی آن، بذر به راحتی و به طور یکنواخت باز میشود. همچنین بوی مطبوع و مشخص قارچ دکمهای را میدهد و هیچ گونه لکههای پودری با رنگهای مختلف (مانند صورتی، سبز، زرد یا سیاه) که نشانه وجود کپک است، در آن دیده نمیشود. بذر سالم بوی ترشیدگی (که دال بر حمله باکتریهاست) ندارد و در قسمت بالای کیسه، بافتی از دانههای گندم به سمت بالا مشاهده نمیشود.

ویژگی های بذر مرغوب
صنعت تولید بذر قارچ در ایران روبه رشد است و صنعتی جوان می باشد و به همین علت تکنولوژی اروپا در روند تولید بذر قارچ نیز وارد ایران شده و حتی بذر قارچ از ایران به سایر کشورها صادر می شود. بذر قارچ در آزمایشگاه های مجهز تولید و به بازار داخلی و خارجی روانه می شود.
انواع بذر قارچ:
در ایران بذر قارچ دکمه ای بیشترین تولید را به خود اختصاص داده است و پس از آن بذر قارچ صدفی مقام دوم را در تولید بذر قارچ ایران دارد. بذر قارچ صدفی سفید نسبت به انواع رنگی تولید بیشتری دارد.
در ایران قارچ صدفی به رنگ های سفید،صورتی،خاکستری،قهوه ای،نخودی وطلایی تولید می شود. پس از این دونوع قارچ،بذر قارچ هایی چون ارینجی،گانودرما،شی تا که،هریسیوم،انوکی، ترکی تیل تولید و به بازار عرضه می شود.
پراکندگی تولید بذر قارچ
بیشترین میزان تولید مربوط به سه استان البرز،قزوین و تهران است و پس از آن مشهد، اصفهان، شیراز ،خوزستان در تولید بذر قارچ مطرح هستند.
اکثر تولید کنندگان کمپوست قارچ دکمه ای واحد تولید بذر قارچ نیز دارند؛ اما تولید بذر انواع قارچ های خوراکی و دارویی در آزمایشگاه های تولید بذر قارچ در کشور تولید و به بازار عرضه می شود.
بررسی مشخصات بذر قارچ مرغوب
یک تولید کننده کمپوست قارچ برای تشخیص بذر با کیفیت چندین فاکتور را در نظر می گیرد:
- بذر با کیفیت اعم از صدفی یا دکمه ای در کیسه کاملا کلونیزه شده است و نرم و دانه دانه نیست.
- تمام دانه های گندم در کیسه دارای پوشش (coat) میسلیوم قارچ است.
- بذر هر نوع قارچی بوی مخصوص خود را دارد؛ یعنی بذر قارچ دکمه ای بوی قارچ دکمه ای می دهد در حالیکه بذر قارچ صدفی بوی قارچ صدفی می دهد.
- بذر قارچ های مختلف بر روی بسترهای گوناگون پرورش می یابد .این جمله به این معنی است که: گاها برخی از انواع بذر قارچ را بر روی ذرت، ارزن، پیم چوبی و غیره پرورش می دهند که نوع بستر دلیلی برای عدم کیفیت بذر نیست؛
- بذر مرغوب بوی نامطبوع نمی دهد؛بوی ترشیدگی که بدلیل فعالیت باکتری ها در بذر است دانه های بذر را آبکی،بدون میسلیوم می کند. چنین بذری را اگر هم در کمپوست بکارید به شما قارچ نمی دهد.
- لکه های پودری در بذر قارچ به دلیل حمله کپک های رقیب به گندم است. در آزمایشگاه تولید بذر قارچ تمام اصول بهداشتی باید رعایت شود و گر نه چون گندم ماده غذایی کاملی است به سرعت به کپک های رقیب که در فضا به وفور وجود دارند آغشته می شوند و اجازه رشد میسلیوم قارچ را نمی دهند. حتی اگر در کیسه بذر شما به اندازه نوک سوزن کپک وجود داشته باشد این بذر نامرغوب بوده و احتمال آلوده شدن کمپوست به کپک تشدید می شود.
این لکه های پودری به رنگ های سبز،سیاه،نارنجی و حتی سفید دیده می شود. - وجود استروما یا توده میسلیومی متراکم و عمیق در بذر

سوالات متداول
چرا نباید از بذری که بوی ترشیدگی میدهد استفاده کنیم؟
بوی ترشیدگی به معنای آلودگی باکتریایی بذر است. استفاده از چنین بذری میتواند منجر به فساد و افت شدید عملکرد محصول شود.
بهترین رطوبت برای نگهداری بذر قارچ چقدر است و چرا مهم است؟
نمیتوان عدد ثابتی مشخص کرد، اما محیط نگهداری نباید مرطوب باشد، زیرا رطوبت بالا زمینهساز رشد کپکها و نابودی بذر میشود. شاخصهای کیفی اصلی رنگ سفید و بوی مطبوع بذر است.
نژادهای معروف بذر قارچ دکمهای و صدفی کدامند؟
برای قارچ دکمهای، نژادهایی مثل A15، 512 و 737 شناخته شده هستند. بذر قارچ صدفی نیز در گونههای متنوعی مانند فلوریدا و استراتوس یافت میشود.
آیا شرایط بستر رشد روی کیفیت بذر تأثیر میگذارد؟
بله. اگرچه جنس بستر دلیلی برای خوب یا بد بودن بذر نیست، اما انتخاب بسترهای تخصصی (مثل ذرت یا ارزن) میتواند تغذیه بهتری ارائه دهد. نکته اصلی این است که بذر در هر نوع بستری باید کاملاً سفید و یکدست باشد
آیا میتوان بذر قارچ را در منزل نگهداری کرد؟
بله. این کار باید در جای خشک، خنک و تاریک انجام شود. قرار گرفتن در معرض گرما و رطوبت زیاد، فعالیت متابولیکی میسلیوم را افزایش داده و باعث پیر شدن زودهنگام بذر و افت کیفیت آن میشود.
ایا بذرهای قارچ صدفی نسبت به دکمهای رنگهای متفاوتی دارند؟
بله. بذر قارچ صدفی سفید رایجترین نوع است، اما قارچ صدفی در رنگهای صورتی، خاکستری و طلایی نیز پرورش داده میشود و کیفیت بذر با توجه به نوع رنگ میوه آن ارزیابی میشود.
آیا وجود لکه آبی روی بذر خطرناک است؟
خیر. لکه آبی که معمولاً در فصول گرم دیده میشود، مربوط به فعالیت آنزیم است و ضرری ندارد. اما لکههای پودری با رنگهای دیگر (سبز، سیاه و صورتی) نشانه کپک و خطرناک هستند.
